De Nagelplaat als Architect van de Nagelwal: Waarom “Het wegsnijden van de zijkanten van de nagel” de anatomie verandert

Door: Marc Kollaart, Pedicure Docent

Tegenwoordig worden we door fenomenen als TikTok en Youtube in toenemende mate geconfronteerd met filmpjes van behandelwijzen die problemen kunnen veroorzaken en door pedicures aangenomen zouden kunnen worden als de juiste manier van behandelen. Ik heb het over de filmpjes die iedere pedicure wel gezien heeft dat er met een mesje van de voor en zijkanten van de nagels grote stukken worden afgesneden en dat de nagel aan de zijkanten zeer ruim uit de nagelwal wordt gesneden.

Het ziet er heerlijk schoon en opgeruimd uit, maar buiten de grote kans op huid beschadiging bij deze manier van behandelen wordt er voorbijgegaan aan een van onze belangrijke pedicure wetten namelijk soft tissue override.

 In de dagelijkse praktijk zien we ook vaak de gevolgen van foutief geknipte nagels: ingegroeide nagels en pijnlijke, verdikte nagelwallen. Vaak wordt hierbij ook gedacht dat de nagelwal een statisch gegeven is, maar de wetenschap laat zien dat de nagelwal een dynamische structuur is die zijn vorm volledig ontleent aan de aanwezigheid van de nagelplaat.

De nagel als “Space Maintainer”

In de medische literatuur (o.a. Baran & Haneke) wordt de nagelplaat beschreven als een “space maintainer”. Dit betekent dat de nagel fysiek de ruimte opeist en openhoudt waar hij in ligt. De nagelwal is dus niet de “geul” waar de nagel toevallig in ligt, maar de nagel is de vormgever van die geul.

Wat gebeurt er bij gedeeltelijke verwijdering?

Zodra een nagelhoek diep wordt weggeknipt of een nagel (deels) wordt verwijderd, treden er drie biomechanische processen op:

1. Verlies van tegendruk: Tijdens het lopen duwt de grond de weke delen van de teen omhoog. De nagelplaat fungeert normaal gesproken als tegendruk. Zonder deze druk gaan de weke delen van de teentop en de nagelwal naar boven en naar binnen wijken (dorsale expansie).
2. Omhoog bewegen van de nagelwal: De huid heeft de neiging om de kortste weg te kiezen. Zonder de barrière van de nagelplaat, zal de nagelwal “naar boven bewegen” of inrollen. De diepe sulcus die er eerst was, wordt hierdoor ondieper en vult zich met weefsel.
3. Hypertrofie: Bij herhaaldelijk diep wegknippen reageert het lichaam door de nagelwal dikker en hoger te maken (soft tissue override). De wal wordt letterlijk een fysieke barrière voor de nagel die weer naar voren wil groeien.

Op bovenstaande afbeelding zijn de lege nagelwallen duidelijk te zien, ze zijn al ondieper geworden en bewegen al naar binnen. Dit beeld is bijzonder, normaal gesproken zien we veel snellere afvlakking van de diepte van nagelwallen. Deze client had uitzonderlijk diepe nagelwallen.

Wetenschappelijke onderbouwing

Het soft tissue override proces wordt in de literatuur omschreven bij het “Distal Nail Embedding” fenomeen (Baran & Juhlin, 1987). Hoewel dit vaak over de voorkant van de nagel gaat, geldt exact hetzelfde mechanisme voor de laterale zijden. Onderzoek van Pearson & Dieppe (1991) bevestigt dat de diepte van de sulcus direct afhankelijk is van de mechanische druk van de nagelplaat.

Conclusie voor de praktijk

Als pedicure is het essentieel om te begrijpen dat we bij het wegsnijden van de zijkant van de nagels en bij het wegknippen van een nagelhoek niet alleen nagelmateriaal verwijderen, maar de hele anatomie van de teen uit balans brengen. Zodra de nagel weg is, “verstrijkt” de nagelwal en wordt hij minder diep.

Bij de hergroei botst de nagelplaat dan tegen de omhoog gekomen en ondieper geworden nagelwal aan. Dit verklaart waarom cliënten na het wegknippen van een “lastig hoekje” vaak in een vicieuze cirkel terechtkomen van steeds dieper ingroeiende nagels.

Bij bovenstaande grote teennagel die eerst door trauma verloren was gegaan zien we al een unguis pulsus en door het regelmatig wegvijlen van de zijkanten van de nagels is de nagel verder vervormd en zijn de nagelwallen afgevlakt en naar binnen getrokken door de nieuwe vorm van de nagel.

Referenties:

• Baran, R., & Juhlin, L. (1987). Bone hypertrophy of the distal phalanx in the distal nail embedding phenomenon. Journal of the American Academy of Dermatology.
• Haneke, E. (2012). Controversies in the Treatment of Ingrown Toenails. Dermatologic Surgery.
• Pearson, H. J., & Dieppe, P. A. (1991). Ingrowing toenails: an anatomical study.