Snijden of Frezen? De Fysiologische Impact op Eeltvorming

Door: Marc Kollaart, Pedicure Docent

In de pedicure praktijk zien we een toenemende afhankelijkheid van de pedicure motor. Vooral bij het verwijderen van likdoorns en overmatig eelt wordt het chirurgisch mesje vaker ingeruild voor de frees. Hoewel dit voor de behandelaar soms veiliger voelt, laat de fysiologie van de huid een heel ander beeld zien. De keuze tussen een mesje of een frees heeft namelijk een directe invloed op hoe snel de klacht terugkeert.

De Wet van Wolff en Mechanische Stress

De huid is een levend, intelligent orgaan dat zich aanpast aan externe prikkels. Dit principe staat bekend als de Wet van Wolff (oorspronkelijk voor botweefsel, maar ook toepasbaar op andere bindweefsels en de huidcellen): weefsel past zich aan de belasting aan die erop wordt uitgeoefend.

Frezen: De traumatische prikkel

Wanneer we een frees gebruiken, oefenen we twee soorten krachten uit op de huid die bij snijden ontbreken:

1. Thermische belasting (Wrijvingshitte): Een roterende frees veroorzaakt onvermijdelijk hitte. Zodra de temperatuur in de huidlagen stijgt, wordt de stratum basale (de onderste laag van de opperhuid waar de celdeling plaatsvindt) gestimuleerd. De huid interpreteert deze hitte als een aanval en reageert door de productie van keratinocyten (hoorncellen) te versnellen om de barrière te verdikken. We noemen dit reactieve hyperkeratose.
2. Schuifspanning (Shear Stress): Een frees duwt de huidcellen zijwaarts weg. Onderzoek in de biomechanica toont aan dat cellen die onderhevig zijn aan deze schuifspanning, cytokines (signaalstoffen) afgeven die de celdeling extra aanjagen.

Bij gebruik van bolkopjes of andere fissuurfreesjes op de diepste delen van likdoorns zijn bovenstaande effecten nog groter omdat bijna rechtstreeks op de basaalcellen van de huid gewerkt wordt. Laat staan als eeltpitten volledig met de frezen verwijderd worden.

Snijden: De atraumatische benadering

Het werken met een chirurgisch mesje is, mits technisch correct uitgevoerd, een atraumatische techniek.

• Het mesje verwijdert de dode hoornlaag door de natuurlijke lamellaire structuur van de huid te volgen.
• Er vindt geen temperatuurverhoging plaats.
• Er is nauwelijks sprake van zijwaartse schuifspanning op de levende cellagen.

Het resultaat is dat de prikkel tot versnelde herverhoorning uitblijft. De cliënt zal merken dat het eelt na een snijbehandeling minder snel en minder hard terugkomt dan na een volledige freesbehandeling.

Het “gepolijste” gevaar

Een veelgehoord argument voor de frees is het gladde resultaat. Echter, door de huid te polijsten met een fijn korreltje op hoge snelheid, worden de poriën vaak “dichtgesmeerd” en kan de huid zijn natuurlijke vochtbalans minder goed reguleren. Een gesneden huid behoudt zijn natuurlijke micro-structuur veel beter.

De trend om met polijstdics de huid van de voet te polijsten geeft dus een enorme hoeveelheid extra micro traumatische prikkels.

De vicieuze cirkel van de “frees-pedicure”

Pedicures die uit onzekerheid alleen de motor gebruiken, creëren onbedoeld hun eigen werkvoorraad. Omdat de freesbehandeling de celdeling aanjaagt, moet de cliënt sneller terugkomen voor een nieuwe behandeling. Dit lijkt efficiënt, maar op de lange termijn kan dit leiden tot een huid die steeds minder soepel wordt en sneller eelt of diepere likdoorns ontwikkelt.

Conclusie

Het chirurgisch steriele mesje blijft het belangrijkste instrument in de gereedschapskist van de (medisch) pedicure. De frees is een uitstekend instrument voor de afwerking, maar mag nooit de vervanger zijn voor de precisie en de fysiologische voordelen van het snijden. Kort en alleen afwerken met de motor op lager toerental zou de standaard moeten zijn. Als docent hamer ik daarom op het aanleren van de snijtechnieken en spaarzaam frezen: goed leren snijden is geen luxe, maar echt een noodzaak voor een duurzaam behandelresultaat.

Referenties voor verdieping:

• Silver, F. H., et al. (2003). “Mechanobiology of Neocartilage and Skin: A Review.”
• Quaglino, D., et al. (2000). “Mechanical stimuli and skin responses.”
• Cornish, J., et al. (2001). “The effect of thermal and mechanical stimuli on keratinocyte proliferation.”